Wie ben jij als de groep begint te bewegen?

Je zit in een overleg en iemand stelt een vraag. Nog voordat je er echt over hebt nagedacht, merk je dat je alweer in je bekende rol stapt. Je stelt de kritische vraag, neemt het voortouw, probeert de sfeer goed te houden of luistert vooral. Misschien ben je degene die de knoop doorhakt, of juist degene die eerst alle kanten wil bekijken. We hebben allemaal zo onze plek in een groep. Vaak ontstaat die plek vanzelf en voor je het weet verwacht iedereen dat ook van jou.

Dat is op zichzelf helemaal niet verkeerd. Groepen hebben nu eenmaal dynamiek. We zoeken als mensen naar houvast en voorspelbaarheid en als een bepaalde verdeling van rollen goed werkt, herhalen we die gemakkelijk. De één wordt de kartrekker, de ander de verbinder en weer een ander degene die de kritische vragen stelt. Zo ontstaat er een soort vanzelfsprekendheid in een team. En daar zit vervolgens een interessante vraag: doe jij wat je doet omdat het echt bij je past, of omdat je gewend bent geraakt aan deze rol?

Je rol is niet wie je bent

Misschien ben je degene die altijd verantwoordelijkheid neemt. Omdat je het kunt, omdat je snel overzicht hebt of omdat anderen gemakkelijk op je leunen. Dat is een mooie kwaliteit, maar betekent het ook dat jij altijd degene moet zijn die het voortouw neemt?

Of misschien ben je gewend om kritisch te zijn. Je ziet snel wat er niet klopt en stelt de vragen die anderen liever nog even laten liggen. Ook dat kan ontzettend waardevol zijn. Maar misschien heeft de groep op dat moment juist iemand nodig die zegt: laten we het proberen.

En misschien ben jij degene die zich gemakkelijk aanpast. Je bewaart de rust, beweegt mee en denkt dat het ook wel goed komt. Terwijl er ergens vanbinnen een stemmetje klinkt dat zegt: maar dit is helemaal niet wat ik wil.

We kunnen zo gewend raken aan onze rol, dat we hem bijna gaan verwarren met wie we zijn. Terwijl je rol in een groep maar één kant van jezelf laat zien. Je bent niet alleen de kartrekker, de criticus, de verbinder of de stille kracht. Je hebt veel meer kanten en juist daarin zit ruimte.

Van automatische piloot naar bewuste keuze

Misschien begint het daarom niet met de vraag welke rol je hebt, maar met de vraag of je je bewust bent van de rol die je inneemt. Wat gebeurt er met jou wanneer je deze groep binnenstapt? Welke plek neem je bijna automatisch in? En waarom doe je dat?

Omdat het echt bij je past? Omdat anderen dit van je verwachten? Omdat je bang bent voor gedoe? Omdat je jezelf ooit hebt aangeleerd dat dit de veiligste of meest gewaardeerde plek is?

Door daar even bij stil te staan, ontstaat er ruimte tussen wat er gebeurt en hoe je reageert. En precies in die ruimte zit keuzevrijheid.

Dat betekent niet dat je iedere keer een andere rol moet kiezen. Soms is het juist goed om wél het voortouw te nemen, die kritische vraag te stellen of de verbinding te zoeken. Het verschil zit erin dat je het bewust doet. Omdat het past bij wat de situatie nodig heeft én bij wat jij belangrijk vindt.

Daarvoor is het soms nodig om even uit de drukte van de groep te stappen en bij jezelf te rade te gaan. Wat vind ik eigenlijk belangrijk? Waar wil ik aan bijdragen? Wat voelt voor mij kloppend? Dat klinkt misschien eenvoudig, maar in de dagelijkse praktijk van de zorg is het lang niet altijd vanzelfsprekend om die vragen te stellen. We zijn gewend om door te gaan, verantwoordelijkheid te nemen en te doen wat nodig is.

En daar ligt een belangrijke vorm van regie. Niet door je los te maken van de groep, maar door jezelf er niet in kwijt te raken.

Wie wil jij zijn in deze groep?

Een gezonde groep heeft niet per se mensen nodig die altijd dezelfde rol goed vervullen. Een gezonde groep heeft juist mensen nodig die kunnen schakelen. Die kunnen voelen wat de situatie vraagt, maar ook durven luisteren naar wat er bij henzelf van binnen gebeurt en daar eerlijk over zijn.

Je hoeft niet altijd de rol te vervullen waarin anderen jou in deze groep kennen. Je mag een keer iets anders doen. Een ander het voortouw laten nemen. Je mening uitspreken terwijl je dat normaal gesproken niet doet. Of juist besluiten om niet mee te gaan in een dynamiek die voor jou niet goed voelt.

Je hart volgen en de regie pakken, begint met even stilstaan voordat je automatisch reageert. Luisteren naar wat je hoofd zegt, maar ook naar wat je hart je vertelt. En jezelf vervolgens afvragen: wat wil ik hier bijdragen? Want uiteindelijk gaat de vraag niet alleen over welke rol je hebt in een groep. De vraag is vooral: wie kies jij te zijn als de groep begint te bewegen?

Veel van dit soort vragen ga je beantwoorden in onze leergang medisch leiderschap. De inschrijvingen komen al weer binnen voor de voorjaarsleergang die we in maart starten.