De onvoorstelbare wereld van narcisme

Gerecenseerd door Nicole Kronjee

Frank Schalkwijk, Uitgeverij Athenaeum, ISBN 9789025321802

Iedereen kent wel iemand met narcisme.

Narcisme is vast te stellen bij kinderen en is niet hetzelfde als hoge zelfwaardering en in welke mate de opvoedingsstijl daartoe heeft bijgedragen.

Iemand met sterke narcistische trekken heeft meestal een gebrekkige empathie en is moeilijk in staat tot emotionele intimiteit.

Specifiek voor narcisme is dat anderen worden geminacht en gedevalueerd en dat iemand een onrealistisch verhaal over zijn eigen gedrag gelooft. Het alledaagse zelf smelt samen met wie jij en anderen idealiter zouden zijn. Als het geidealiseerde zelf bedreigd of ontmaskerd wordt slaat het zelfgevoel om in helemaal niets waard te zijn. Er gaat ontzettend veel energie zitten in het in stand houden van een onrealistisch zelfbeeld.

Heel interessant en verduidelijkend is het onderscheid dat Frans Schalkwijk maakt in twee duidelijke vormen van narcisme:

• Vanzelfsprekend narcisme: iemand pakt als vanzelfsprekend het podium om zijn grootsheid te etaleren.
• Waakzaam narcisme: iemand blijft achter de schermen en geeft hulp waarin de ontvangende partij onvrij is. Het kwetsbare zelfgevoel gaat schuil achter bescheidenheid, verlegenheid en het wegcijferen van de eigen persoon.

Bij mensen met narcisme komt liegen veel voor, niet alleen tegen anderen maar ook vertekent hij zijn eigen werkelijkheid. Zoals ik denk zo is de realiteit.

Er is wel gerichtheid op de ander, maar vooral in de zin van wat diegene voor het zelf betekent. De behoefte aan anderen is huizenhoog maar de liefde voor hen oppervlakkig. Dit leidt tot relationele problemen. Als die gepaard gaan met fysiek geweld kan men spreken van destructief narcisme. Dan is de enige oplossing: weggaan, vluchten.

Het laatste hoofdstuk schenkt de auteur aandacht aan narcisme in de maatschappij en noemt dan natuurlijk ook onvermijdelijk het boek van Christopher Lasch, de cultuur van het narcisme.

Een heel lezenswaardig boek.